ΧΙΟΣ: ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΑΠΟΚΡΙΑ ΚΑΙ ΚΑΘΑΡΗ ΔΕΥΤΕΡΑ Εκτύπωση
Σάββατο, 28 Φεβρουάριος 2009 13:28
Τελευταίο τριήμερο της Αποκριάς. Βρισκόμαστε στο ζενίθ του κεφιού και του καρναβαλιού. Ημέρες ξεφαντώματος, χαράς, κεφιού και ξεγνοιασιάς. Μια ανάπαυλα από την καθημερινότητα μας. Γιατί όμως ονομάστηκαν έτσι; Επειδή την περίοδο αυτή οι χριστιανοί, προετοιμάζοντας τον εαυτό τους για τη νηστεία της Σαρακοστής δεν έτρωγαν κρέας. Το ίδιο ακριβώς σημαίνει και το λατινικό καρναβάλι . Το έθιμο τώρα του μασκαρέματος και των κουδουνάτων έχει τις ρίζες του στη « Διονυσιακές γιορτές» των Ελλήνων, όπου οι άνθρωποι μεταμφιέζονταν , χόρευαν, τραγουδούσαν πίνοντας κρασί και το κέφι έφτανε στο κατακόρυφο προς τιμή του Διονύσου. Παλαιότερα ένα παλιό φουστάνι της γιαγιάς και ένα καλτσόν στο πρόσωπο για να μην αναγνωρίζεται αρκούσε για να μασκαρευτεί κανείς…. Σήμερα οι στολές είναι πιο πολυτελείς και περίτεχνες… Ενδιαφέρον όμως παρουσιάζουν και οι αυτοσχεδιασμοί μια που αυτοί αποτελούν τη χαρά της Αποκριάς. Στο πλαίσιο αυτό σε όλη τη Χίο οι καρναβαλικές εκδηλώσεις, δηλαδή γάμοι, μακαρονάδες, αγάδες, έχουν την τιμητική τους. Ας παρακολουθήσουμε τις κυριότερες από αυτές...
Αλάνι και πέταγμα χαρταετού στα Ψαρά» Με το έθιμο του αλανιού γιορτάζουν την τελευταία Αποκριά στα ψαρά. Συγκεκριμένα από νωρίς το απόγευμα του Σαββάτου ντυμένοι μασκαράδες ξεχύνονται στους δρόμους, τραγουδούν και χορεύουν και γυρίζουν σπίτι, σπίτι όλο το χωριό. Καταλήγουν με ούζο και μεζέδες σε μια από τις πλατείες του νησιού.
Τη διοργάνωση του αλανιού ενός εθίμου ξεχασμένου που άρχισε να αναβιώνει τα τελευταία χρόνια έχει αναλάβει ο Μορφωτικός και Εξωραϊστικός Σύλλογος Ψαρών «Κων/τίνος Κανάρης». Το κλείσιμο του Τριωδίου θα το γιορτάσουν την επόμενη ημέρα το πρωί όπου αφού μοιράσουν χαρταετούς θα γίνει διαγωνισμός καλύτερου πετάγματος. Ο νικητής θα πάρει κάποιο βραβείο.
Κηδεία του Μακαρονά στα Καρδάμυλα
Το έθιμο της κηδείας του μακαρονά θα αναβιώσουν στην πλατεία των ¶νω Καρδαμύλων την Τυρινή Κυριακή 1η Μαρτίου στις 12 το μεσημέρι. Θα ακολουθήσει παρέλαση μεταμφιεσμένων και οι εκδηλώσεις θα ολοκληρωθούν με πανηγυριώτικο γλέντι και ζωντανή μουσική από το συγκρότημα των αδελφών Πούπαλου. Τη διοργάνωση έχει αναλάβει ο Φιλοπρόοδος Όμιλος Καρδαμύλων.
Διπλός χορός στη Βολισσό Διπλό χορό θα στήσουν νωρίς το απόγευμα της Τυρινής Κυριακής στην πλατεία του χωριού. Θα ακολουθήσει παραδοσιακό αποκριάτικο γλέντι.
Γλέντι στην Ποταμιά
Πανηgyριώτικο αποκριάτικο γλέντι θα λάβει χώρα την Τυρινή Κυριακή το μεσημέρι στην Ποταμιά.
Γάμος, δετός και κανταΐφια στη Σιδηρούντα Την αναβίωση του αποκριάτικου γάμου και του χορού δετού θα παρουσιάσει την Τυρινή Κυριακή 1 / 3 στις 12:00 το μεσημέρι στη Σιδηρούντα, ο Εκπολιτιστικός και Μορφωτικός Σύλλογος του χωριού. Θα ακολουθήσει κέρασμα με κανταΐφια και ποτά.
Πανηγύρι στη Λαγκάδα
Με αποκριάτικο γλέντι, φαγητό, κρασί και ζωντανή μουσική το μεσημέρι της Τυρινής Κυριακής θα γιορτάσουν τις Απόκριες και το κλείσιμο του Τριωδίου στη Λαγκάδα.
Χαρταετοί, αποκριάτικο πάρτι και γλέντι στα Νένητα
Εργαστήριο κατασκευής χαρταετών με δασκάλους παλιούς Νενητούσους λειτουργεί από την Τετάρτη έως και σήμερα στην αίθουσα του Μορφωτικού Συλλόγου από τις 17:00 έως τις 19:00. Την Τυρινή Κυριακή το μεσημέρι στο λόφο του Αh – Τρύφωνα θα πραγματοποιηθεί πέταγμα χαρταετού ενώ το απόγευμα της ίδιας ημέρας στην αίθουσα του Συλλόγου θα λάβει χώρα αποκριάτικο πάρτι με ταχυδακτυλουργούς, ζωγραφική προσώπου και κλόουν. Οι εκδηλώσεις θα ολοκληρωθούν την Καθαρή Δευτέρα με αποκριάτικο γλέντι και ζωντανή μουσική στις 13:00 στην πλατεία του Χωριού.
Την διοργάνωση όλων των εκδηλώσεων έχει αναλάβει ο Μορφωτικός Σύλλογος Νενήτων «Η Βοκαριά» σε συνεργασία με το Δήμο Ιωνίας. Μόστρα ,το μεγάλο γεγονός στα Θυμιανά Η Μόστρα είναι ένα έθιμο που η γέννηση του χάνεται στα βάθη των αιώνων. Είναι η αναπαράσταση της νικηφόρας για τους Θυμιανούσους μάχης ενάντια στους πειρατές.
Σήμερα ο Δ. Αγίου Μηνά μαζί με τον ΜΕΟΘ το έχουν εμπλουτίσει με σύγχρονα καρναβαλικά στοιχεία. Την Τυρινή Παρασκευή 27/2 το βράδυ η Μόστρα ανεβαίνει με κουδουνάτους, για να χορέψουν τον πολεμικό χορό «Ταλίμι» και περιφέρονται ανάμεσα στον κόσμο με πειράγματα και αστεία Την Τυρινή Κυριακή 1/3 στις 11:00 το πρωί η Μόστρα κατεβαίνει με βρακάδες και πειρατές. Το έθιμο ξεκινάει με εκκλησιασμό στα δύο ξωκλήσια του χωριού, τον ¶γιο Δημήτριο Κτιστών και τον ¶γιο Ιωάννη Στενακούσων. Συναντιούνται όλοι μαζί στη θέση Σκάλες και χορεύοντας Ταλίμι κατεβαίνουν στο κέντρο του χωριού. Αμέσως μετά ξεκινάει το Καρναβάλι με την παρέλαση των αρμάτων και τη συνοδεία γκρουπ 20-30 ατόμων το καθένα , ντυμένα ανάλογα με το θέμα του κάθε άρματος. Οι εορταστικές εκδηλώσεις κλείνουν με παραδοσιακό νησιώτικο γλέντι.
Κυνήγι Θησαυρού
Το 2ο κυνήγι κρυμμένου θησαυρού θα πραγματοποιηθεί στα πλαίσια της Μόστρας. Με σημείο εκκίνησης την, πλατεία Φατούρου την Τυρινή Παρασκευή 27/2 στις 17:30 θα πραγματοποιήσουν κουδουνάτικη βεγγέρα και θα συμμετέχουν μεταμφιεσμένοι στο ανέβασμα της Μόστρας ενώ την επόμενη ημέρα στις 15:00 θα γίνει το κυνήγι του θησαυρού.
Γάμος γλέντι και σάτιρα στο Νεχώρι
Το έθιμο του παραδοσιακού γάμου θα αναβιώσει και φέτος ο Εκπολιτιστικός Σύλλογος ¶γιος Μηνάς την Τυρινή Κυριακή 1/3 στο Νεχώρι. Γύρω στις 12 το μεσημέρι ο γαμπρός με συνοδεία συγγενών( μασκαράδων ) και ζωντανής μουσικής θα ξεκινήσουν από τη Όνειρα για το σπίτι της νύφης...
Θα καταλήξουν στο εκκλησάκι των Αγίων Σαράντων για να τελεστεί το μυστήριο – ο Θεός να το κάνει μυστήριο-... Στη συνέχεια στην πλατεία του χωριού, θα ακολουθήσει το γλέντι του γάμου , με παραδοσιακούς μεζέδες, ζωντανή μουσική και αποκριάτικο ξεφάντωμα. Τέλος από τα παιδιά του Συλλόγου θα παρουσιαστεί επίκαιρη σάτιρα
Αποκριάτικο γλέντι στο Χαλκειό
Αποκριάτικο γλέντι με μασκαράδες θα πραγματοποιηθεί την Καθαρά Δευτέρα στις 13:00 στο λιβάδι στην αίθουσα του Συλλόγου κάτω από το ΚΑΠΗ στο Χαλκειός. Τη διοργάνωση έχει αναλάβει ο Σύλλογος του χωριού
Παρακάισμα στο Πυργί
Στο Πυργί με το άνοιγμα του Τριωδίου άρχιζε η περίοδος της Καρκαλούσας ( καρναβαλιού ) Οι κοπέλες με τους δικούς τους συγκεντρώνονταν σε σπίτια .Οι καρκαλούσες μεταμφιεσμένα παληκάρια χτύπαγαν την πόρτα φώναζαν «παρακάμνετε;» και παρουσίαζαν χωρατά. Κάθε Σάββατο και Κυριακή στήνονταν διπλός χορός στα κέντρα του χωριού. Την Τυρινή Κυριακή κυκλοφορούσαν στο χωριό μασκαράδες, το μεσημέρι έτρωγαν στα σπίτια βόλους με κρέας. Το απόγευμα στήνονταν χορός στα κέντρα, ο οποίος συνεχίζονταν στα σπίτια ως το πρωί.
Το απόγευμα της Καθαρής ο χορός ξανάρχιζε. Φέτος ο Σύλλογος του χωριού, την Παρασκευή και το Σάββατο πριν την Τυρινή Κυριακή θα αναβιώσει το « Παρακάισμα». Θα δέχεται αυτές τις ημέρες από τις 19:00 στο Πουντί.
Τριήμερο αποκριάτικου ξεφαντώματος στα Μεστά
Ξεκινούν το Σάββατο 28/2 το πρωί με την ημέρα των παντρεμένων. Με τη τσαμπούνα και το τουμπί και μπόλικη σούμα περνούν από τα σπίτια των χωριανών και τους επιστρατεύουν. Στις 12:00 στο Λιβάδι ξεκινά το φαγοπότι με όργανα και όποιος αντέξει... Tην Κυριακή στις 11:00 θα αρχίσει παιχνίδι για τους πιτσιρικάδες, με μόνη προϋπόθεση συμμετοχής να είναι «μουράκια» και για τους μεγάλους που θέλουν να ντυθούν πιτσιρικάδες.
Οι νικητές θα βραβευτούν και η ημέρα με ότι ήθελε προκύψει… ανήκει σε όλους. Την Δευτέρα στις 11:00 ξεκινά ο Αγάς από το σχολείο. Από δω και ύστερα , τίποτα δεν ανακοινώνεται αφού τίποτα δεν είναι προβλέψιμο.
Αγάς και χανούμα στους Ολύμπους.
Στους Ολύμπους την Καθαρή Δευτέρα ένα έθιμο λαμβάνει χώρα, ο Αγάς με τη Χανούμα.
Όπως μαρτυρά το όνομα του, έχει τις ρίζες του στην Τουρκοκρατία. Ο Αγάς με το προεδρείο του και τους κολλιτζήδες, εκμεταλλεύεται τους Έλληνες αναγκάζοντας τους να πληρώνουν πρόστιμα και φόρους για παράλογες αιτίες. Διακωμωδώντας την κατάσταση οι ντόπιοι, με τη διοργάνωση του Συλλόγου του χωριού, αναπαριστούν ως σήμερα τον Αγά εμπλουτίζοντας το θέαμα με πολύ χορό και διάφορα αστεία. Η αναβίωση του εθίμου θα ξεκινήσει στις 12:30 και θα ολοκληρωθεί με μεγάλο γλέντι με ζωντανή μουσική και πλούσιους παραδοσιακούς μεζέδες.
Αγάς στην Ελάτα
Ένα από τα έθιμα που αναβιώνει στις μέρες μας στην Ελάτα την Καθαρή Δευτέρα είναι το έθιμο του Αγά ,σάτιρα που ξεκίνησε στα χρόνια της Τουρκοκρατίας. Ο Αγάς λοιπόν με την αυλή του, τη χανούμα, το βεζύρι, το γραμματέα και τους κολλιτζήδες στην πλατεία του χωριού δικάζει όλους τους πολίτες για αδικήματα που εφευρίσκει εκείνη τη στιγμή και τους επιβάλλει χρηματικό πρόστιμο το οποίο είναι για την ενίσχυση του Πολιτιστικού Συλλόγου Γ. Βερίτης. Όλοι καταδικάζονται εκείνη την ημέρα. Τα πειράγματα δίνουν και παίρνουν. Ο Σύλλογος κερνάει τους επισκέπτες μεζέδες όπως φασόλες, ελιές , ταραμά, τουρσί κρασί και άλλα εδέσματα.
Αγάς και στο Λιθί
Η αναβίωση του εθίμου του Αγά θα πραγματοποιηθεί την Καθαρή Δευτέρα το μεσημέρι στο Λιθί διοργανωμένη από τον Πολιτιστικό και Εξωραϊστικό Σύλλογο « Φίλοι Λιθίου». Θα ακολουθήσει γλέντι με ζωντανή μουσική. Φέτος στην εκδήλωση θα πάρει μέρος και το χορευτικό τμήμα του Συλλόγου. Παραδοσιακό πανηγύρι στην Παρπαριά
Αποκριάτικα έθιμα θα αναβιώσουν το πρωί της Καθαρής Δευτέρας στην Παρπαριά που θα καταλήξουν σε πανηγύρι με ζωντανή μουσική και παραδοσιακούς μεζέδες.
Πανηγυριώτικο γλέντι στην Πισπιλούντα Καρναβαλικές εκδηλώσεις θα λάβουν χώρα επίσης το πρωί της Καθαρής Δευτέρας στην Πισπιλούντα και θα ολοκληρωθούν με πανηγυριώτικο αποκριάτικο γλέντι με ζωντανή μουσική και παραδοσιακό φαγητό.
Επιμέλεια: Τούλα Σαλαγάρα
Εφημερίδα Μυροβόλος